مجله رزالین, معرفی انواع هنرها

صنایع دستی چیست؟

صنایع دستی

صنایع دستی آثار و صنایعی هستند که در آن تمام مراحل ساخت با دست و با ابزارهای دستی انجام می‌شود که منشأ آن از فرهنگ، هنر، افکار و سلیقه‏‌های مردم در هر منطقه است. برای ساخت این آثار، از مواد بومی هر منطقه استفاده می‌شود و همه آن‌ها کالاهایی در جهت معرفی خصوصیات و ویژگی‏‌های قومی و فرهنگی در هر منطقه به شمار می‏آ‏یند. مبادله این صنایع باعث ایجاد نوعی ارتباط فرهنگی بین کشورها و جوامع مختلف و بهبود ارتباطات بین آن‌ها می‌شود؛ زیرا انسان‌ها فرصت کافی برای مشاهده و شناخت تمام فرهنگ‌ها، ملیت‏ها و اقوام ندارند، اما روحیه کنجکاو آن‌ها تمایل به شناخت اقوام مختلف را دارد.

 

یکی از بهترین و جذاب‌ترین راه‌ها برای شناخت اقوام مختلف دیدن صنایع دستی و هنری مناطق و کشورهای مختلف است، زیرا منشأ این آثار از فرهنگ و اعتقادات مردم آن منطقه است و یک هنرمند مبتکر و خلاق، با روحیات قبیله‌ای، ارق ملی و با عشق ورزیدن به فرهنگ کشور خود، شروع به خلق یک کار جدید می‌کند و برای ساخت یک کالا با دست از مواد منطقه خود، رنگ‌ها و تزئین‌های جذاب استفاده می‌کند. مجموعه این مواد، رنگ‌ها و تزئین‌ها نشان دهنده باورها و آرزوهای سرزمین او است که به جهانیان معرفی می‌کند.

 

صنایع دستی

صنایع دستی

 

پس از جنگ جهانی دوم، کشورها به صنایع دستی با نگاهی هنری و فرهنگی توجه کردند. اولین کنفرانس بین المللی در 10 ژوئن 1964 در نیویورک تشکیل شد و تعداد زیادی از اساتید دانشگاه، هنرمندان، صنعتگران و … از 40 کشور جهان در این کنفرانس شرکت داشتند. در این کنفرانس، تشکیل “شورای جهانی صنایع دستی” به عنوان شورای وابسته به یونسکو تأیید شد و دبیرخانه آن در شهر آمستردام هلند راه اندازی شد. این شورا به دنبال اهداف زیر بود:

 

  • حمایت، تشویق، کمک و هدایت تولید کنندگان صنایع دستی و افزایش سطح دانش حرفه‌ای و اطلاعاتی آن‌ها با در نظر گرفتن تاریخچه فرهنگی متفاوت کشورهای عضو.
  • حفظ و ارتقا صنایع دستی و نمود آن به عنوان عامل اصلی زندگی فرهنگی ملت‌ها.
  • ایجاد همبستگی بین تولید کنندگان صنایع دستی در سرتاسر جهان.

 

ایران در سال 1347، عضو این شورا شد و شروع فعالیت آن، در انجمن آسیا و اقیانوسیه بوده است. در سال 2010، روزی در ایران به عنوان روز صنایع دستی پیشنهاد شد و تاریخ آن 10 ژوئن، مصادف با تاریخ تأسیس شورای جهانی صنایع دستی بود. این پیشنهاد توسط شورای جهانی صنایع دستی با موافقت شد و این روز به نام روز جهانی صنایع دستی (WHD)، شناخته شد.

 

 

هیچ هنر یا صنعتی به راحتی جز صنایع دستی محسوب نمی‏شود. برای اینکه یک محصول را به عنوان صنایع دستی در نظر بگیریم، باید ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

 

1- نشان دهنده هویت فرهنگی یک کشور و ملت باشد

2- نیاز به سرمایه‌گذاری زیاد نداشته باشد

3- در مناطق مختلف مثل مناطق شهری، روستایی و حتی عشایری بتوان آن را توسعه داد

4- مراکز تولیدی را به راحتی ایجاد کرد

5- ارزش افزوده بالایی نسبت به سایر صنایع داشته باشد

6- به مواد داخلی متکی باشد

7- به رشد و توسعه اقتصادی کمک کند

8- برای صادرات مناسب باشد

 

صنایع دستی

صنایع دستی

 

صنایع دستی ایران در لیست جهانی یونسکو

 

فوم‌‏های مختلف در همه جای ایران مدت‌ها است که به دلیل خلاقیت و سلیقه در تولید صنایع دستی در سرتاسر دنیا معروف بوده‌اند. کارشناسان سازمان صنایع دستی ایران، آثار را بر اساس روش‌ها و فنون ساخت آثار طبقه بندی کرده‌اند که بر اساس آن 370 رشته صنایع دستی به 24 دسته تقسیم می‌شوند:

بافندگی دستی، بافتنی، قلاب دوزی، چاپ سنتی، نمدی، سفال و سرامیک، طراحی شیشه، چرم، محصولات فلزی ، سنگ زنی، حکاکی فلزی و آلیاژهای مختلف، سنگ تراشی، حکاکی روی سنگ و موزائیک، چوب خرد کردن، نازک کردن چوب، کنده کاری، حکاکی و سنگ زنی چوب، حصیربافی، تزئینات، کنده کاری خاتم، کاشی کاری، ملیله، مینا، ساخت اشیای ظریف و هنری، ساخت جواهرات، ساخت سایر محصولات دست ساز.

 

ایران علاوه بر مناطق دیدنی و تاریخی منحصر به فرد، میراث فرهنگی خود را نیز در سایت میراث جهانی یونسکو به ثبت کرده است که برخی از آن‌ها شامل صنایع دستی هستند:

 

صنایع دستی

صنایع دستی

 

1- فرش بافی فارس

 

دستان زنان و دختران عشایر نشین و قشقایی در استان فارس سال‌ها است که فرش‏‌هایی با نخ پشمی می‏بافند. از ویژگی فرش‌‏های بافته شده آن است که نقشه‌ها از نظر بینشی بر پایه فرهنگ، آداب و رسوم عشایر است و احتمالاً هیچ کس نمی‌تواند دو فرش با طرح مشابه در بین آن‌ها ببیند. اصالت گل‌های زیبا و خصوصیات عالی فرش‌های بافته شده، موجب شده است این فرش‌های معروف در سرتاسر جهان چشم نواز و زیبا شناخته شوند. تولید این فرش‌‏ها از ابتدا تا آخرین مرحله توسط زنان انجام می‌شود.

 

2- قالی بافی کاشان

 

کاشان از مدت‌ها قبل مانند خانواده طباطبایی‏‌ها، منزلگاه بازرگانان فرش بوده است. از این رو توانسته جایگاه خوبی در بازار فرش‌های بافته شده به دست بیاورد. تار و پود فرش‌‏ها در این شهر از جنس پنبه است و ابریشم در فرش‌های ظریف کاربرد دارد.

در فرش‌های کاشان از نقاشی لاچک و ترنج استفاده می‌شود و رنگ‏‌های آن‌ها بیشتر خاکستری، قهوه‌ای، توت سیاه، سفید و سیاه هستند. هنر رنگ آمیزی، قالی بافی و کارهای مرتبط با تولید فرش، از پدران به پسران و از مادران به دختران منتقل می‏شوند تا هیچ وقت فراموش نشوند.

 

3- ساخت لنج

 

ساخت لنج به دانش ساخت لنج‌‏های ایرانی اشاره دارد که توسط مردم جنوب ایران و ساکنین خلیج فارس برای سفرهای دریایی، تجارت، ماهیگیری و غواصی مروارید استفاده می‏شود.

توجه به جایگاه خورشید، ماه و ستاره و به‌کارگیری فرمول‌های خاص به منظور محاسبه طول و عرض جغرافیایی و همچنین تعیین عمق آب و پیش بینی آب و هوا در ساخت این لنگرها موجب تعجب جهان در ساخت لنج شده است. این لنج‏‌ها با چوب و به کمک دست ساخته می‌شوند. ممکن است ساخت یک لنج تا 50 سال طول بکشد، بنابراین به خاطر مقاومت بالا و عمر زیاد، بسیاری از افراد از لنج‌‏های چوبی به جای قایق‌های فایبرگلاس، استفاده می‏کنند. از طرف دیگر استفاده از قایق‌های فایبرگلاس به جای لنج‏‌های چوبی موجب می‏شود فرهنگ و دانش این هنر خاص را از بین برود.

 

در ایران روز صنایع دستی در آغاز هفته شروع می‌شود و به مدت یک هفته در برخی از نقاط در شهرهای مختلف و بازارهای فروش صنایع دستی برگزار می‏شود. در بعضی از شهرها نیز در این زمینه سمینارها و کنفرانس‌هایی برگزار می‌شود. هر یک از آن‌ها یک هدف خاص را دنبال می‌کنند و سعی می‏کنند شرایط هنرمندان را بهبود بخشند و بازار محصولات را گسترش دهند.

 

منابع

  1. https://www.fodasun.com

 

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *